Słońce – bezpieczne wakacje

Słońce to coś, czego aktualnie mi najbardziej brakuje i z pewnością nie tylko mnie. Za oknem pochmurno i deszczowo. Jednak wierzę, że tegoroczne wakacje jeszcze będą słoneczne i upalne. Niestety wraz z wzrostem temperatury za oknem, rośnie też niebezpieczeństwo związane z nadmiernym korzystaniem ze słońca, którego najczęstszymi ofiarami są niestety dzieci.

 

Oparzenia słoneczne

Wiele osób choć raz w życiu przesadziło z opalaniem i w rezultacie nabawiło się oparzeń słonecznych. Ból, podrażniony naskórek oraz przesuszona, schodząca płatami skóra, to tylko niewielkie konsekwencje nadmiernej ekspozycji na słońce. Naukowcy alarmują, że już jedno oparzenie słoneczne w życiu zwiększa rażąco ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy skóry.

Czerniak

Nierozsądne korzystanie z kąpieli słonecznych czy solarium to niestety nie tylko oparzenia, lecz, jak ostrzegają onkolodzy i dermatolodzy, to zaproszenie dla śmiertelnej choroby. Opalanie się w samo południe, w pełnym słońcu i na dodatek bez pokrycia skóry preparatem z filtrem przeciwsłonecznym zwiększa znacząco ryzyko zachorowania na czerniaka, który jest nowotworem złośliwym. Jest to bardzo niebezpieczny nowotwór, gdyż przez lata rozwija się w ukryciu. Diagnoza często następuje dopiero, gdy nowotwór jest już w bardzo zaawansowanym stadium, kiedy leczenie jest często nieskuteczne. Czerniak daje groźne przerzuty do innych organów ciała, dlatego umieralność na ten nowotwór jest bardzo wysoka.

Słońce i dzieci

Opalanie nie służy skórze dzieci, skórze dorosłych zresztą też nie. Oczywiście nie mówimy tu o całkowitym unikaniu słońca, gdyż jest nam ono potrzebne do wytworzenia witaminy D, ale o leżeniu na słońcu w celu pozyskania ładnego koloru ciała, czy długiego przebywaniu w pełnym słońcu. Dzieci do lat 3 nie powinny się w ogóle opalać! Często mijam mocno opalone dzieci na ulicy, przy których moje pociechy wyglądają na anemików. Często też słyszę, że kiszę dzieci w domu, bo są takie “białe”. Nie kiszę, dzieci korzystają z lata pełnymi garściami, ale zawsze staram się je chronić przed nadmierną ekspozycja na słońce. Naukowcy ostrzegają, podpierając się licznymi dowodami i badaniami, że oparzenia słoneczne u dzieci oraz długie przebywanie dzieci na słońcu są głównym czynnikiem rozwoju czerniaka w wieku dorosłym (dwukrotny incydent poparzenia słonecznego w dzieciństwie zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka aż dziesięciokrotnie). Skóra pamięta każdy promień słońca, jaki kiedykolwiek do niej dotarł, jednak te z pierwszych lat życie pamięta szczególnie. Małe dzieci mają bardzo delikatny i przede wszystkim niedojrzały naskórek, który jest bardzo podatny na słońce i  już po kilkunastominutowej kąpieli słonecznej może dojść u nich do dotkliwych oparzeń słonecznych. Dzieci należy chronić przed słońcem wyjątkowo starannie. Nie oznacza to jednak, że trzeba przed słońcem uciekać, należy zawsze odpowiednio zabezpieczyć dziecko i siebie również.

Jak zabezpieczyć dziecko (i siebie) przed oparzeniami słonecznymi?

  • Każdorazowo przed wyjściem z dzieckiem na słońce należy je zabezpieczyć preparatem z bardzo wysokim filtrem UV (SPF 50). Dzieci powyżej 3 roku życia także należy chronić przed nadmierną ekspozycją na słońce i nakładać krem z wysokim filtrem UV (SPF 30). Aplikację kremu czy balsamu należy wykonać 15-30 minut przed wyjściem, a także ponawiać co 2-3 godziny oraz zawsze po zabawie w wodzie (nawet jeśli kosmetyk jest wodoodporny). Wybierając preparat dla dziecka warto upewnić się, że posiada on filtr mineralny, gdyż nie wnika on w skórę oraz nie powoduje uczuleń. Upewnij się także, że preparat chroni skórę dziecka przed UVB i UVA (promienie UVA odpowiadają za mutacje genetyczne wywołujące nowotwory skóry). Najlepiej wybierać kremy i balsamy posiadające pozytywną opinie Instytutu Matki i Dziecka.
  • Unikaj przebywania na słońcu w porach największych upałów, czyli między 12 a 15 godziną.
  • Zawsze zakładaj czapeczkę dziecku na głowę, najlepiej taką, która osłoni część twarzy, kark i uszy.
  • Zakładaj dziecku okulary przeciwsłoneczne, ale tylko zakupione u optyka, które posiadają odpowiednie filtry. Noszenie ciemnych okularów bez filtra jest szkodliwe, ponieważ źrenica, do której dochodzi mniej światła, rozszerza się, dzięki czemu do wnętrza oka wnika więcej promieni UV.
  • Promieniowanie UV dociera do dziecka nawet wtedy, gdy przebywa w cieniu.
  • Warto zaopatrzyć się w parasolkę z filtrem UV, a dziecko na spacerze lub podczas drzemki na świeżym powietrzu przykryć lekko tetrową pieluchą.
  • Jeśli masz możliwość ogrodowy basen postaw w cieniu. Pamiętaj też, by dokładnie wytrzeć dziecko ręcznikiem po każdej kąpieli w wodzie, gdyż krople wody na skórze działają jak soczewki, przyciągając promienie.
  • Lepiej założyć dziecku przewiewną, jasna koszulkę z rękawkiem, niż puścić dziecko bez niej.
  • Pamiętaj, że niektóre leki (antydepresyjne, moczopędne i antykoncepcyjne) wzmagają wrażliwość na słońce.

słońce

Udar słoneczny (porażenie słoneczne)

Udar słoneczny to szczególna odmiana udaru cieplnego, którego przyczyną jest zbyt długie wystawienie ciała, przede wszystkim głowy oraz karku, na bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Na skutek nasłonecznienia dochodzi do przekrwienia opon mózgowych i mózgu oraz zaburzeń pracy ośrodka termoregulacji, odwodnienia i nadmiernej utraty elektrolitów. Udar słoneczny jest niebezpieczny dla zdrowia, szczególnie dla osób starszych i dzieci, ale także dla osób z przewlekłymi chorobami układu krążenia, z nadwagą lub nadużywających alkoholu. Porażenie słoneczne może wystąpić równocześnie z udarem cieplnym i wtedy objawy obu tych schorzeń nawarstwiają się. Objawy udaru słonecznego mogą pojawić się nawet po 6 do 8 godzin od zejścia ze słońca.

Objawy udaru słonecznego:

  • ogólne osłabienie, apatyczność;
  • bóle i zawroty głowy;
  • płacz u dzieci, którego przyczyną jest najczęściej ból głowy;
  • mroczki przed oczyma, zaburzenia widzenia;
  • szum w uszach;
  • zaczerwienienie i poparzenia I°- II° odsłoniętych części ciała lub wybitna bladość skóry;
  • zaczerwieniona i gorąca skóra twarzy, blada i zimna skóra ciała;
  • gorączka, zwłaszcza u dzieci słania do rozpoznania udaru słonecznego;
  • dreszcze;
  • chory zachowuje się niespokojnie i wykazuje cechy zaburzenia orientacji;
  • zaburzenia świadomości lub utrata przytomności;
  • niewyraźna, bełkotliwa mowa;
  • chwiejny chód, ociężałość;
  • zwiotczenie mięśni;
  • sztywność karku;
  • zaburzenia oddychania, przyspieszony oddech;
  • szybkie, słabe tętno;
  • wysokie ciśnienie;
  • obfite poty na początku, potem utrata potliwości, niekiedy suchość skóry;
  • wzmożone pragnienie;
  • skąpomocz lub zahamowanie oddawania moczu;
  • mdłości, wymioty, biegunka;
  • krwotok z nosa (zwłaszcza u dzieci);
  • zapadnięcie oczu i ciemiączka u dziecka.

Udar słoneczny u dzieci jest stanem zagrożenia życia! Jeżeli zauważysz u dziecka któreś z  wyżej wymienionych objawów, natychmiast wezwij pogotowie! Do czasu przybycia służb ratunkowych postępuj z dzieckiem, tak jak i z dorosłym, według niżej wymienionego schematu.

Pierwsza pomoc:

  • Przenieś poszkodowanego w chłodne, przewiewne miejsce, w cień;
  • Porozpinaj i rozluźnij ubranie chorego;
  • Zapewnij dostęp do świeżego powietrza, odsuń wszystkich “gapiów”;
  • Zrób zimne okłady (materiał nasączony letnią wodą) na początek na głowę i klatkę piersiową, następnie w ciężkich przypadkach delikatnie i stopniowo ochładzamy całe ciało;
  • Nie wkładaj dziecka czy dorosłego do zimnej kąpieli, nie polewaj zimną wodą, ani nie ochładzaj dziecka lodem, gdyż może dojść do wstrząsu termicznego, którego skutkami mogą być m.in. zaburzenia oddychania, zaburzenia krążenia krwi, a nawet denaturacja (ścinanie się białka w komórkach);
  • Gdy poszkodowany jest przytomny, a jego twarz jest zaczerwieniona (łagodniejsze stadium), należy ułożyć go w pozycji półsiedzącej (z uniesioną głową i tułowiem);
  • Gdy poszkodowany jest nieprzytomny, a jego twarz blada (silny udar cieplny), najpierw badamy czynność oddechową i w zależności od wyniku układamy chorego na boku, tak, aby głowa znajdowała się niżej od tułowia (można lekko unieść nogi) lub podejmujemy resuscytację krążeniowo-oddechową, do czasu przybycia zespołu ratownictwa medycznego lub odzyskania oddechu przez poszkodowanego;
  • Choremu przytomnemu należy podawać często, lecz w małych porcjach, chłodną, ale nie zimną, wodę do picia;
  • Co 10 minut należy dokonywać pomiarów temperatury ciała, gdy temperatura spadnie do 38, stopni można przerwać schładzanie ciała;
  • U dzieci może dojść na skutek wysokiej temperatury do wystąpienia drgawek gorączkowych (to drżenia całego ciała lub jego części, połączone z bezdechem, sinicą, ślinotokiem, a czasem szczękościskiem i utratą przytomności oraz wzmożonym napięciem mięśniowym lub wiotkością), należy wtedy dziecko ułożyć na boku, żeby nie zakrztusiło się śliną oraz usunąć wszystkie przedmioty z otoczenia, o które mogłoby się uderzyć;
  • Po udarze trzeba zachować najwyższą ostrożność, gdyż ryzyko powtórzenia się sytuacji jest znacznie większe.

Jak zabezpieczyć dziecko i siebie przed udarem słonecznym?

  • Unikaj przebywania na słońcu w porach największych upałów, czyli między 12 a 15 godziną.
  • Zawsze zakładaj czapkę na głowę, gdy przebywasz na słońcu. Dla dziecka wybieraj takie czapeczki, które osłonią część twarzy, kark i uszy oraz będą przewiewne.
  • Pij dużo wody i podawaj ją również dziecku. Dziecko w trakcie zabawy zapomina o pragnieniu.
  • Unikaj dużego wysiłku fizycznego w upalne dni.
  • Nigdy nie zażywaj kąpieli słonecznych będąc pod wpływem alkoholu.
  • Nie zasypiaj na słońcu.
  • Pamiętaj, aby wózek ze śpiącym dzieckiem w środku zawsze stawiać w cieniu, gdyż się szybko nagrzewa.
  • Jeśli wybierasz się na plażę, zaopatrz się w namiot plażowy lub parasol z filtrem UV.
  • Schładzaj się i często schodź ze słońca do chłodnych pomieszczeń.

słońce

Udar cieplny (porażenie cieplne)

Udar cieplny jest reakcją organizmu na długotrwałe działanie wysokiej temperatury na nasze ciało. Temperatura ciała staje się tak wysoka, że organizm nie jest w stanie samodzielnie jej obniżyć. Zagrożenie tego rodzaju udarem dotyczy w szczególności dzieci i osoby starsze, ponieważ zarówno u dzieci, jak i u osób starszych, mechanizmy termoregulacyjne organizmu nie działają w pełni sprawnie. Narażone są także osoby chorujące na cukrzycę, choroby serca, mające nadwagę i przyjmujące leki antyhistaminowe, moczopędne, antydepresyjne i rozszerzające naczynia, a także osoby pod wpływem alkoholu. Z udarem cieplnym mamy do czynienia, kiedy przebywamy w miejscu kiepsko wentylowanym i mocno nagrzanym. Do udaru cieplnego może dojść na przykład w saunie, przegrzanych halach czy w stojącym samochodzie, ale także w dusznej, wilgotnej i gorącej atmosferze lub przy nadmiernym wysiłku fizycznym.

Objawy udaru cieplnego:

  • wysoka temperatura ciała – powyżej 39°C;
  • ogólne osłabienie organizmu;
  • gorąca, czerwona, sucha lub wilgotna skóra, oparzenia skóry I lub II stopnia;
  • szybkie, dobrze wyczuwalne tętno;
  • podwyższenie ciśnienia krwi;
  • ból i zawroty głowy;
  • zaburzenia orientacji, zaburzenia psychiczne;
  • tępy wyraz twarzy;
  • chwiejny chód;
  • mrowienie kończyn;
  • możliwe zaburzenia świadomości, nadpobudliwość, utrata przytomności;
  • drgawki;
  • zaburzenia oddychania;
  • wymioty i nudności.

Udar cieplny jest stanem zagrożenia życia, zwłaszcza w przypadku dzieci! Jeżeli zauważysz u dziecka lub u osoby dorosłej któreś z  wyżej wymienionych objawów, natychmiast wezwij pogotowie! Jeśli pomoc zostanie wezwana za późno, może dojść do śpiączki, a nawet śmierci. Do czasu przybycia służb ratunkowych postępuj tak samo, jak w przypadku udaru słonecznego.

Jak zabezpieczyć dziecko i siebie przed udarem cieplnym?

  • Ogranicz do minimum aktywność fizyczną w upalne dni w porach największych upałów, czyli między 12 a 15 godziną.
  • Zawsze zakładaj czapkę na głowę, gdy przebywasz na słońcu. Dla dziecka wybieraj takie czapeczki, które osłonią część twarzy, kark i uszy oraz będą przewiewne.
  • Ubieraj odzież w jasnych kolorach, z naturalnych przepuszczających powietrze tkanin (bawełna, len, jedwab).
  • Wietrz i używaj wentylatorów i klimatyzacji do utrzymania stałej cyrkulacji powietrza w zamkniętych pomieszczeniach.
  • Nigdy nie zostawiaj dziecka w zamkniętym samochodzie nawet na kilka chwil!
  • Pij dużo wody i podawaj ją również dziecku. Dziecko w trakcie zabawy zapomina o pragnieniu.
  • Nigdy nie zażywaj kąpieli słonecznych będąc pod wpływem alkoholu.
  • Nie zasypiaj na słońcu.
  • Pamiętaj, aby wózek ze śpiącym dzieckiem w środku zawsze stawiać w cieniu, gdyż się szybko nagrzewa.
  • Schładzaj się i często schodź ze słońca do chłodnych pomieszczeń.

Wyczerpanie cieplne (przegrzanie cieplne)

Z wyczerpaniem cieplnym mamy do czynienia, gdy podczas długiego przebywania na słońcu, w organizmie następuje nadmierna utrata płynów i soli poprzez pocenie się i dochodzi do wzrostu temperatury ciała. Przyczynia się to do znacznego spadku ciśnienia tętniczego krwi, co powoduje uczucie silnego zmęczenia. Przyczyną przegrzania może być także długotrwałe wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej w wysokiej temperaturze.

Objawy wyczerpania cieplnego:

  • ogólne osłabienie;
  • zwiększone pocenie się;
  • ból i zawroty głowy;
  • wzmożone pragnienie;
  • zimna, blada i wilgotna skóra;
  • kurcze mięśni (zwłaszcza brzucha i nóg);
  • szybkie, słabo wyczuwalne tętno;
  • nudności lub wymioty;
  • zasłabnięcia lub utrata przytomności.

Pierwsza pomoc powinna polegać na szybkim przeniesieniu poszkodowanego w chłodniejsze miejsce i podanie wody z solą do picia (1 łyżeczka soli na 0,25 litra wody). Jeśli jednak złe samopoczucie nie mija lub mamy do czynienia z chorym nieprzytomnym, należy natychmiast wezwać pomoc, a do przyjazdu służb ratowniczych postępować tak, jak w przypadku udaru słonecznego.

Życzę Wam bezpiecznego wypoczynku!

Zapraszam do zapoznania się z pozostałymi artykułami cyklu „Wakacje z Sebucją” (klik w baner):